Gewone hazelaar

De gewone hazelaar (Corylus avellana) behoort tot de berkenfamilie (Betulaceae). De groeiwijze is struikvormig en hij behoort tot de vroegst bloeiende soorten in het jaar. Het is een inheemse soort die in het wild vooral in onze loofbossen voorkomt. In de stad zijn de meeste exemplaren echter aangeplant. Hij wordt zelden hoger dan 6 meter en heeft een leeftijdsverwachting dan 50-70 jaar. Gekweekte exemplaren kunnen een hogere leeftijd bereiken. De gewone hazelaar is al sinds de oudheid in cultuur. Er zijn verschillende cultivars die verschillen in bladkleur, bladvorm en groeiwijze.


Bloeiwijze

foto links: mannelijke katjes met daarboven enkele vrouwelijke bloemen; foto midden: vrouwelijke bloemen
foto rechts: jonge vrucht

De bloeiperiode ligt tussen januari en maart. De bloemen zijn 1-slachtig. De mannelijke bevinden zich in tot 8 centimeter lange, hangende katjes. Deze bestaan uit schutblaadjes die elk 1 bloem bevat. De bloemen zijn met de schutblaadjes vergroeid. Een bloemdek ontbreekt en er zijn 2-14 meeldraden met gele helmknoppen. De katjes zijn al in het najaar aanwezig en overwinteren aan de struik. De vrouwelijke bloemen zijn gerangschikt in op knoppen lijkende, opstaande katjes. Ze zitten meestal met 2 of 3 bij elkaar maar soms alleen of tot 6 bij elkaar. Ze worden door de wind bestoven. Ook bij de vrouwelijke bloemen ontbreekt een bloemdek. Het vruchtbeginsel heeft 2 stijlen met 2 rode, draadvormige stempels. De vruchtbeginsels groeien uit tot de bekende hazelnoten. Ze zijn breed eivormig met een harde schaal en worden omgeven door een uit 2 gescheiden blaadjes bestaand omhulsel. Het omhulsel is bekervormig, onregelmatig ingesneden en even lang of weinig korter dan de vrucht. Jong zijn de vruchten groen maar tijdens de rijping verkleuren ze naar bruin. De vruchten zijn rijp rond september. De nootjes die zich in de schaal bevinden zijn eetbaar en lekker. Voor de commerciële productie van hazelnoten wordt meestal een kruising tussen verschillende soorten gebruikt, waaronder de Lambertsnoot (Corylus maxima).


Waar te zien

De gewone hazelaar is een zeer algemeen voorkomende soort. Je ziet ze vooral in parken en groenvoorzieningen met dicht struikgewas. In voortuinen wordt regelmatig de kronkelhazelaar (Corylus avellana 'Contorta') aangeplant. Deze heeft opvallende, spiraalvormig gedraaide takken en bladeren en wordt meestal niet hoger dan 3 meter. In het Wilhelminapark staan cultivars met bruine bladeren.

foto: gewone hazelaar (Corylus avellana) in het Von Weberpark