Lijsterbes

De lijsterbes (Sorbus) behoort tot de rozenfamilie (Rosaceae). het is een soortenrijk geslacht waarvan de indeling nog volop in ontwikkeling is. In Nederland kun je meer dan 30 soorten tegenkomen. Daarvan is er maar een inheems, namelijk de wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia). Het is de meest voorkomende soort. In het wild vind je ze vooral in bossen en houtwallen maar ze worden ook vaak aangeplant. Andere, regelmatig aangeplante soorten zijn de meelbes (Sorbus aria), de Zweedse meelbes (Sorbus intermedia) en de gedeelde lijsterbes (Sorbus x thuringiaca). Het betreft meestal bomen maar de wilde lijsterbes kan ook meer struikvormig zijn. De verschillen tussen de lijsterbessoorten bevinden zich vooral in de bladvorm. Zo heeft de wilde lijsterbes een geveerd blad terwijl het blad van de meelbes enkelvoudig is met een gezaagde rand. De Zweedse en gedeelde lijsterbes hebben ook een enkelvoudig blad maar daar zijn de bladeren duidelijk gelobd. De lobben bij de gedeelde lijsterbes zijn in het onderste deel van het blad vaak tot aan de hoofdnerf ingesneden. De hierboven vermelde lijsterbessoorten kennen diverse cultivars. Ze verschillen in groeivorm, bladvorm, bladkleur en kleur van de vruchten. De meeste lijsterbessoorten worden niet veel hoger dan 12-15 meter en hebben een leeftijdsverwachting van 40-60 jaar.

 

Bloeiwijze

Foto links: bloemen van de gedeelde lijsterbes; foto rechts: vruchten van de wilde lijsterbes

Lijsterbessen bloeien in mei. De bloemen staan in eindstandige, rijkbloemige tuilen die, afhankelijk van de soort, 8-14 centimeter breed worden. De tuilen zijn onderaan vertakt. De bloemen worden bestoven door insecten en verspreiden een aangename geur. Ze zijn ongeveer 10 millimeter groot en hebben 5 witte kroonblaadjes. Er zijn vele meeldraden en meerdere vruchtbeginsels. Elk vruchtbeginsel heeft 1 stijl. Na de bloei worden de bessen gevormd. Ze zijn meestal bolvormig en, afhankelijk van de soort, tussen de 6 en 15 millimeter groot. Ze zijn rijp in juli- augustus en zijn dan meestal oranje of rood gekleurd. Aan de top van de vrucht bevinden zich altijd kelkresten (het kroontje). Vogels zijn er dol op.

 

Waar te zien
Lijsterbessen kun je overal in de stad vinden. Ze staan in parken, plantsoenen, groenstroken en tuinen. De wilde lijsterbes komt het meest voor. Meelbessen zijn onder andere te zien bij het fraterhuis aan de Gasthuisring. Op het terrein van het vakcollege Tilburg aan de Reitse Hoevenstraat staat een mooi exemplaar van de gedeelde lijsterbes.

Foto: gedeelde lijsterbes (Sorbus x thuringiaca) aan de Reitse Hoevenstraat