Zakdoekjesboom

De zakdoekjesboom of vaantjesboom (Davidia involucrata) behoort tot de Nyssaceae familie. Het is een uitheemse soort. Zijn natuurlijk areaal ligt in West-China. De zakdoekjesboom wordt 12-22 meter hoog en heeft een leeftijdsverwachting van 100-200 jaar. Cultivars zijn ons niet bekend. Er bestaat wel een variëteit 'vilmoriniana' met kale of alleen op de nerven spaarzaam behaarde bladeren. Maar de erkenning van deze variëteit is omstreden omdat de beharing tussen wilde exemplaren sterk verschilt.

 

Bloeiwijze

foto links: de schutbladen met in het midden de hoofdjesachtige bloeiwijze; foto rechts: vrucht

De bloeiperiode is mei. Het is een spectaculaire bloeier. Dat komt doordat de bloeiwijze geflankeerd wordt door twee opvallende schutbladen. De onderste is beduidend groter dan de bovenste en kan tot 16 cm lang worden. In het begin zijn de groen, maar tijdens de bloei verkleuren ze naar wit. Aan de schutbladen heeft de boom zijn Nederlandse naam te danken want ze lijken op zakdoekjes. De bloemen zelf zijn klein en staan dicht op elkaar in een langgesteelde, bolronde, hoofdjesachtige bloeiwijze. Deze is ongeveer 2 cm groot. Jong zijn ze groen maar tijdens de bloei kleuren ze door de vele helmknoppen naar paarsrood. De bloemen zijn 1-slachtig. Elke bloeiwijze heeft vele mannelijke bloemen maar slechts 1 vrouwelijke bloem. Beiden hebben geen bloemdek en maken geen nectar aan. Het aantal meeldraden varieert van 1 tot 7. Het vruchtbeginsel heeft 1 stijl met meerdere stempels. De bloemen worden bestoven door insecten. Na de bloei groeit het vruchtbeginsel uit tot een iets langwerpig ronde steenvrucht van ongeveer 4 bij 3 centimeter. Ze hangen aan lange stelen en de steel is op de aanhechting met de vrucht verdikt. Jong zijn ze paarsgroen maar ze verkleuren bij rijping naar licht- tot violetbruin. In de vrucht zitten 3-6 zaden die pas na 18 maanden ontkiemen. De vruchten blijven vaak de hele winter aan de boom hangen.

 

Waar te zien
De zakdoekjesboom is vanwege zijn bloei een geliefde parkboom. Buiten parken worden ze zelden aangeplant. Er staan onder andere exemplaren in het Leijpark, Quirijnstokpark, Von Weberpark en stadspark 'Oude Dijk'. Maar het mooiste exemplaar is te vinden in het Wilhelminapark.

Foto: zakdoekjesboom (Davidia involucrata) in het Wilhelminapark