Groeiplaatsbescherming voor beukencarré Vredelust

Aan de Bredaseweg, ten westen van de pompstationweg bevindt zich het voormalig landgoed Vredelust. Het wordt aan de oostzijde begrenst door het voormalig landgoed Heidepark, en ten westen door de rugbyvelden van Rugby Club Tilburg. Het voormalig landgoed wordt omgeven door een unieke dubbele carré van rode beuken, De carré stamt mogelijk uit 1895 en bevindt zich langs de pompstationweg, de Bredaseweg en de rugbyvelden. Al een langere tijd maakten wij ons zorgen over de conditie van de beuken aan de rugbyveldzijde. Doordat de maaimachine van de rugbyclub door de laan van beuken reed om te keren ontstond er in toenemende mate verdichting van de bodem. Dit had al geleid tot uitval van enkele beuken. Het werd hoog tijd dat er iets gedaan werd om verdere uitval van beuken tegen te gaan.

Foto rechts: De dubbele carré beuken langs het rugbyveld

Zonnebrand en domino-effect

Beuken zijn erg gevoelig voor veranderingen in hun groeiplaats. Schommelingen in grondwaterstand of verdichting van de bodem verdragen zij slechts. Maar ook veranderingen in de bezonning vormen een bedreiging. Dat komt mede omdat beuken een relatief dunne schors hebben. In een laanaanplant van beuken zoals hier het geval is staan de beuken min of meer in elkaars schaduw. Dat was vanaf het begin het geval en de beuken zijn in deze situatie opgegroeid. Als er vervolgens beuken uitvallen, bijvoorbeeld door bodemverdichting, komen de stammen van de aangrenzende beuken vol in de zon te staan. Daardoor wordt de UV-straling en temperatuurverschil op de stam veel groter dan dat ze gewend zijn. Dit leidt dan vaak tot scheuren in de dunne schors waardoor het basthout (het hout aan de buitenzijde van de stam waar alle sapstromen door plaats vinden) bloot komt te liggen. Dit verschijnsel heet zonnebrand. Zonder bescherming van de schors is het basthout erg kwestbaar en sterft op termijn af. Als eenmaal een beuk in een laanstructuur is uitgevallen is de aangrenzende boom in de laan dus extra vatbaar voor zonnebrand aangezien hij geen schaduw meer heeft van zijn buurman. Dit is vaak het begin van een domino-effect. De aangrenzende boom krijgt zonnebrand, valt vervolgens uit en de opvolgende boom krijgt hetzelfde probleem. Op termijn kan hierdoor een hele laan uitvallen.

Foto rechts: Zonnebrand bij een van de beuken langs het rugbyveld

Tegengaan van verdere bodemverdichting en verbetering groeiplaats

Ook bij het deel van de dubbele carré beuken aan de rugbyveldzijde was sprake van zonnebrand. Aan de zuidzijde van de laan waren al twee beuken uitgevallen. De aangrenzende beuk had al volop zonnebrand en zou op korte termijn gaan uitvallen. Een domino-effect lag op de loer.
Om deze ontwikkeling te stoppen en om verdere verschraling van de bodem tegen te gaan heeft de gemeente, mede op verzoek van Stichting Stadsbomen, besloten overgegaan tot het treffen van een aantal maatregelen. Ten eerste is de strook onder de beuken langs het rugbyveld afgezet met boomstammen. Daardoor kan de maaimachine niet meer tussen de beuken door rijden en wordt verdere bodemverdichting gestopt. Ten tweede is de groeiplaats verbeterd. Daarvoor is er een mulchlaag op de bodem aangebracht. De mulchlaag bestaat uit allerlei dood organisch materiaal zoals houtsnippers. Daardoor gaat de bodem wat betreft samenstelling meer op bosgrond lijken. En dat is de natuurlijke ondergrond voor bomen. De mulch zal de komende jaren mineralen en andere voedingstoffen in de bodem vrijgeven waar de boom van zal profiteren. Als er vervolgens geen bladeren en takjes meer worden geruimd zal de mulchlaag zichzelf in stand houden.

Foto rechts: boomstammen en mulchlaag onder de beukenrij langs het rugbyveld

Kap en herplant

Binnenkort zal de beuk die zwaar aangetast is door zonnebrand worden gekapt. Er komt een nieuwe rode beuk voor in de plaats. Ook de twee eerder uitgevallen beuken worden dan herplant. Daarmee zijn de gaten in de laan aan de rugbyvelden hersteld. Of de beuk die langs de te kappen beuk staat wordt ingepakt met jute-dekens is ons niet bekend. Dat zou een maatregel kunnen zijn om te voorkomen dat dit exemplaar alsnog door zonnebrand wordt aangetast.