Natuur versus verkeersveiligheid

Op N-wegen valt een derde van de verkeersdoden door een boom als obstakel. Eind april vielen in het weekend in Brabant nog drie doden door een botsing tegen een boom.  Een week daarvoor was er een landelijke discussie over natuur versus veiligheid. Het kabinet trekt 50 miljoen euro uit (bekendmaking 24-4) om het verkeer veiliger te maken. Op provinciale buitenwegen met aan weerszijden bomen vallen te veel doden. Bij botsingen, te hard rijden of de macht over het stuur verliezen, komen auto’s vaak met fatale gevolgen tegen bomen terecht. De bedoeling is dat van de 50 miljoen euro ook bomen langs gevaarlijke wegen gekapt gaan worden. Maar zo lijken bomen de ‘schuld’ te krijgen – terwijl die er al stonden en niks ‘doen’.

Internationaal  pleidooi
De discussie is in 2015 overgewaaid uit België. Daar rijden zich per jaar 200 mensen dood tegen een boom (website ‘Verkeer in Beeld’). Vanaf een doorsnede van 10 centimeter kan een boom een dodelijke impact hebben. In Scandinavische landen kappen ze daarom langs de wegen alle bomen die dikker zijn dan 10 centimeter.
De wegenbeheerder in België kiest nog automatisch voor eiken bij nieuwe beplantingen langs de wegen, opgelegd door de bouwvergunning. Minimaal 3 meter van de weg bij 70-kilometerwegen en minimaal 1,5 meter waar 50 gereden mag worden. Maar sinds 2015 wordt gepleit voor hagen in plaats van bomen langs een weg, en voor compensatie van gekapte bomen in een apart bos.

Foto links: Laanaanplant van bomen langs de N630 tussen Tilburg en Goirle
Foto rechts: toekomstbeeld van onze provinciale wegen?

Lanen als monumenten
Landschapsarchitect Gerdy Verschuure van de TU Delft deed onderzoek naar het belang van bebossing naast wegen en neemt het op voor de bomen (Trouw, 28-4-2018). Zij pleit voor de ecologische waarde van bomenlanen. Rondom die bomen ontstaat een eigen ecosysteem van dieren en planten. Zo gebruiken vleermuizen bomenlanen als vliegroute.
Bomenlanen zijn in de ogen van Verschuure vaak even uniek als een mooie kerk. Ze omringen de autorijder als een kathedraal. Bomenallees dragen bij aan regionale identiteit en trekken ook toeristen naar bepaalde streken. Verschuure is van mening dat vooral de gereden snelheden op die wegen gevaarlijk zijn. Kappen is een slecht idee volgens haar.

Omgekeerde wereld
Natuur versus economie. Natuur versus woonruimte. Natuur versus veiligheid … Het is altijd een afweging. Een enkele boom op een gevaarlijke plek waar aantoonbaar al tien keer een auto tegen verongelukt is, moet misschien sneuvelen – als hij dat van de vele botsingen niet al zelf heeft gedaan. Maar in een maatschappij waarin iedereen steeds meer oog heeft en pleit voor natuurbehoud, duurzaamheid en biodiversiteit mag de afweging zeker ook uitvallen in het voordeel van bomen. Behoud ze, zéker als ze in prachtige lanen een monumentale reeks en een biotoop op zichzelf vormen. In naam van natuur én cultuur. Te hoge snelheden en roekeloos rijgedrag, zeker op secundaire wegen, is vaak een reden dat er ernstige ongevallen gebeuren. Laten we daar eerst naar kijken.
‘Alles van waarde is weerloos’ is geen cliché.