Gearchiveerde nieuwsartikelen

Wat doen die boomstammen in Tilburgse parken?

Dit voorjaar vindt er parkonderhoud plaats in diverse Tilburgse parken en parkjes. Een onderdeel daarvan is bescherming van monumentale bomen door boomstammen in een cirkel rondom de bomen te leggen. Maar de uitvoering leidt tot kritiek – en gelukkig ook tot aanpassing.

Wilhelminapark

Het lijkt begonnen in het voorjaar van 2017. Bij stormwind kwam in het Wilhelminapark van een treurlinde van 32 meter hoog de helft naar beneden. Uit de ravage werden boomstammen gezaagd, die in een cirkel om de boom kwamen te liggen. Binnen de cirkel kwam bosstrooisel als bodemverbeteraar en wordt nu geen gras meer gemaaid. Maaimachines blijven weg bij de stam, rijden niet meer over het wortelpakket en verdichten zo de bodem niet langer.

Maart 2018

In de stadsparken en parkjes van Muzentuin, Julianapark, Veldhovenring, Korvelplein, Kromhoutpark, Rosmolenplein en Transvaalplein verschijnen ook liggende boomstammen rondom monumentale bomen. Soms in een wijde cirkel, soms in een kleine cirkel, soms ook bovenop de (roestvrijstalen) randen van het park waar het gras ophoudt. Het is een manier om bomen te beschermen: dat verhindert dat het wortelpakket door parkeren en grasmaaien wordt beschadigd of de grond daar wordt verdicht.

Foto's: Boomstammen onder mounemtale bomen op de herdgangen, links Julianapark, rechts Veldhovenring

‘Kroonprojectie’

Het uitgangspunt is dat een grote boom een wortelpakket heeft dat zo minstens zo breed en omvangrijk is als de kroon van de boom. Boomkroonprojectie heet dat. Dat wortelpakket dient beschermd te worden om de boom levenskrachtig te houden en niet te beschadigen.
In het onderhoudsplan 2018 van de gemeente staat dat “van monumentale bomen in parken op onverharde ondergrond kroonprojectie afgeschermd zal worden”. Dat gebeurt door op de rand van de kroonprojectie boomstammen aan te brengen, opgeklemd tussen paaltjes om de ronde stammen te verankeren. Bij ontwerp en uitvoering zijn twee groentechnische adviesbureaus betrokken. Die  bleken gelukkig aanspreekbaar op de manier waarop het werk wordt uitgevoerd.

Kritiek

Sommige omwonenden van parkjes hebben kritiek op de gekozen vorm. Soms zijn de stammen erg dik en plomp. En de paaltjes waartussen de stammen opgeklemd zitten, leiden tot een rommelig geheel. De paaltjes staken bovendien aanvankelijk vér boven de grond uit, waardoor ze makkelijk uit de grond te wrikken of af te breken zijn. En de stammen liggen soms op de verhoogde randen van de parkjes, wat op een soort muur rondom een parkje lijkt. Niet alleen foeilelijk voor sommigen, maar het leidt er ook toe dat een parkje minder uitnodigend wordt, en dat kan niet de bedoeling zijn. Maar over deze zaken van smaak valt te twisten.

Bemoeienis van Stichting Stadsbomen Tilburg

Onze stichting heeft vanaf het begin van de werkzaamheden contact gezocht met de toezichthouder en de gemeente. De opmerkingen gingen vooral over twee zaken.

We hebben de kritiek op de veel te hoge opklempaaltjes doorgegeven. Daardoor worden waarschijnlijk alle paaltjes verder de grond in gedreven of afgezaagd. Een boomstam heeft genoeg aan een paaltje van 30 of 40 cm om niet weg te rollen. En lange palen zijn te gemakkelijk los te wrikken, uit te trekken of af te breken.

Een tweede punt van kritiek was fundamenteler. In het onderhoudsplan is sprake van bescherming en afscherming van wortels ter grootte van de boomkroon. Als de takken van een boom over de rand van een parkje boven straat of trottoir hangen, kunnen daar natuurlijk geen boomstammen liggen. Maar in sommige parken is de cirkel met stamhout onnodig klein. Als bescherming van de wortels van een boom de opzet is, is die keuze te betreuren. Waarom niet de hele ruimte van het wortelpakket genomen als er plaats is voor een grotere cirkel van stammen? Bij een kleinere cirkel wordt het wortelpakket belast met soms duizenden kilo’s aan stammen. Die drukken dan alsnog op de wortels, een effect dat we juist willen voorkomen door het neerleggen van de boomstammen. Een averechts effect in dat geval. Reden om bij de gemeente aan te dringen op zo veel mogelijk ‘volledige projectie’. Stamhout tot waar de wortels ophouden – of waar de rand van het parkje het schip keert.

Vergroening van de binnenstad: hoe moeilijk kan het zijn?

Op vrijdag 30 maart heeft Stadsbomen Tilburg samen met Tilburg University Campus (TUC) wingerds aangeplant langs lantaarnpalen en gebouwen in de Korte Schijfstraat en omgeving. Met de actie wil Stadsbomen Tilburg laten zien dat het vergroenen van stedelijk gebied helemaal niet zo moeilijk hoeft te zijn en ook niet veel geld hoeft te kosten.

Het vinden van een groeiplaats voor een boom in de stad wordt steeds lastiger door de toenemende verdichting en de ruimte die kabels en leidingen in de grond innemen. Maar er zijn voldoende alternatieven. Vooral planten die zich van nature omhoogwerken langs rotsen en bomen bieden een goed alternatief. Aan vertikale elementen in de stad geen gebrek. Laat deze daar waar het kan begroeien en een stenig straatbeeld wordt in enkele jaren groen. Of het nu wingerds zijn, klimop, klimhortensia’s of blauwe regen. Keuze volop.

Foto links: Wingerd langs een gevelkolom aan de Korte Schijfstraat. Foto rechts: vrijwilligers van TUC en Stadsbomen Tilburg bij de aanplant van een wingerd langs een lantaarnpaal.

Toch is vertikaal groen maar sporadisch in de stad te vinden. En dan vooral bij particulieren die hun gevel laten begroeien. Gemeente, woningbouwverenigingen en projectontwikkelaars maken er zelden gebruik van. En dat is een gemiste kans. Want gevelgroen is niet alleen wat betreft beleving de moeite waard. Het draagt ook bij aan vermindering van hitte-vorming, vangt fijnstof af, is goed voor de gezondheid, heeft een regulerend effect op de waterhuishouding, en draagt bij aan de biodiversiteit. Daarom wil Stadsbomen Tilburg met deze actie het voorbeeld geven. Meer vertikaal groen voor een leefbare stad.

En het zal niet blijven bij de wingerds die nu zijn aangeplant. Dit voorjaar is Stadsbomen Tilburg van plan op meer plekken vertikaal groen aan te brengen. We noemen het ‘het 1000-wingerdplan’. Duizend wingerds voor een groenere en meer gezonde stad. Of dat ons alleen gaat lukken is maar de vraag, maar een start is in ieder geval gemaakt.

Minder bomen gekapt in 2017

Het aantal bomen in de (semi)-openbare ruimte waarvoor in 2017 een kapvergunning is afgegeven is flink gedaald ten opzichte van 2016. Volgens onze tellingen werden er dit jaar voor ongeveer 1670 bomen een kapvergunning afgegeven. Dat zijn er 650 minder dan in 2016. Toen telden wij ongeveer 2320 bomen.

Van genoemde 1670 bomen werden er 1070 stuks door de gemeente aangevraagd. Dat is ongeveer 1,19% van het bomenbestand dat de gemeente in beheer heeft. De kapvergunningen van de overige bomen werden aangevraagd door projectontwikkelaars en bouwbedrijven. Eigenlijk is 2017 een redelijk normaal jaar. Dat er in 2016 zoveel bomen werden gekapt, had vooral te maken met een inhaalslag van de gemeente in het vervangen van bomen met een slechte conditie.
 

Redenen voor de kap

Net als in 2016 zijn de meeste kapvergunningen verleend ten behoeve van nieuwbouwprojecten. In totaal moesten ruim 620 bomen wijken voor nieuwbouwactiviteiten. In 2016 waren dat er ongeveer 790. De meeste bomen zijn gekapt in verband met de ontwikkelingen op Koningsoord in Berkel-Enschot, namelijk 423 stuks. De meest daarvan daarvan betrof een klein bosje op het terrein waar het nieuwe winkelcentrum gaat komen.

De herinrichting van straten en terreinen blijft met ongeveer 590 bomen niet ver achter bij de nieuwbouwactiviteiten. De herinrichting van Ringbaan-Noord gaat gepaard met de kap van 114 bomen en die van de Spoorlaan met 55 bomen. In beide gevallen worden er een gelijk aantal bomen of meer herplant. Maar ook in de Offenbachstraat (39 stuks) en Lijnsheike (36 stuks) werden  veel straatbomen vervangen. Veel van deze herinrichtingen gaan gepaard met het vervangen van ondergrondse leidingen en de aanleg van een nieuw rioleringsstelsel dat overstromingen in de zomerperiode moet voorkomen, de zogenaamde ‘Blauwe ader’ Het vervangen van leidingen en de aanleg van een extra riolering in de straat maakt het behoud van bestaande straatbomen vaak extra lastig. 

Maar ook in wijken als de Kruidenbuurt (50 stuks) en Puccinistraat en omgeving (40 stuks) worden een flink aantal bomen vervangen. In deze wijken is er bij de herinrichting veel aandacht voor klimaatadaptie. Er wordt regenwater ontkoppeld van de riolering en opgevangen in wadi’s en regentuinen waarvan uit het kan infiltreren in de grond. Daar waar mogelijk wordt verharding vervangen voor halfverharding. En er is veel aandacht voor variatie in de aanplant middels heesters en vaste planten. Dit bevordert de biodiversiteit en de groenbeleving.

Het aantal bomen dat in verband met vitaliteitsproblemen is gekapt in 2017 is sterk gedaald ten opzichte van 2016, namelijk 193 versus 645. Dat heeft alles te maken met de reeds vermelde inhaalslag die de gemeente hiervoor in 2016 heeft uitgevoerd.

Foto: Bij de herinrichting van Ringbaan-Noord zijn 114 bomen gekapt. Er worden straks 119 nieuwe bomen aangeplant.

Herplant

In totaal is er bij de getelde kapvergunningen een herplantplicht opgelegd voor ongeveer 1310 bomen. Daarnaast heeft de gemeente 150 bomen aangeplant buiten de herplantplicht om. Daarmee komt het totaal aan aan te planten bomen op ongeveer 1460, waarvan 965 door de gemeente worden aangeplant en de overige door projectontwikkelaars en bouwbedrijven Dat is minder dan het aantal bomen waarvoor een kapvergunning is afgegeven. Daar moet wel bij vermeld worden dat er ook bomen gekapt worden in verband met een dunning, met name in parken als Von Weberpark (69 stuks) en Quirijnstokpark (66 stuks). Vaak wordt er dan geen herplantplicht opgelegd. Als we de kap in die twee parken van het totaal aantal bomen aftrekken, blijven er van de 1670 nog 1535 stuks over. Maar dan nog wordt de 100% heraanplant niet gehaald. Dit heeft diverse oorzaken. Overlastgevende bomen worden vaak niet of in kleinere aantallen herplant. Zo worden er op de begraafplaats aan de Hoflaan 50 bomen gekapt omdat ze de grafzerken opdrukken, maar worden er maar 17 herplant. En bij nieuwbouw in bestaand stedelijk gebied is er vaak geen ruimte om hetzelfde aantal bomen terug te zetten. Zo worden er op het terrein aan de Klaproosstraat in Berkel-Enschot 12 bomen gekapt in verband met de bouw van woningen, maar komt er maar 1 nieuwe boom voor terug.

Foto: In Quirijnstok zijn afgelopen jaren veel bomen vervangen in verband met de sanering van de ondergrondse nutsvoorzieningen zoals hier in de Diepenbrocklaan. Ook in 2018 worden er nutsvoorzieningen gesaneerd, o.a. weer in Quirijnstok (fase 3) en in de Tobias Asserlaan en omgeving.

Invoering nieuwe bomenverordening

Met de invoering van de nieuwe bomenverordening 2017 zal er wat betreft kap en herplantplicht wel een en ander gaan veranderen. Het zal in voor een deel van de kapaanvragen lastiger worden om een vergunning te verkrijgen. De aanvrager moet dan namelijk aantonen dat er geen redelijk alternatief is voor de kap. Nu hoeft een aanvrager dat niet te doen en dient de gemeente, als ze de kapvergunning willen weigeren, aan te tonen dat de kap niet redelijk is. De aanvrager zal dus meer onderzoek moeten doen naar alternatieven voor de kap. Of dat ook gaat leiden tot een vermindering van het aantal bomen waarvoor een kapvergunning wordt afgegeven, zal nog moeten blijken. 

Maar ook wat betreft de herplantplicht zijn er belangrijke wijzigingen. Nu wordt nog vaak bij het opleggen van een herplantplicht hetzelfde aantal bomen opgenomen als er wordt gekapt. Maar met de nieuwe verordening zal er in bepaalde gevallen gekeken worden naar de monetaire waarde van de te kappen bomen. Die gaat bepalen hoeveel bomen er aangeplant dienen te worden. Jonge bomen hebben een lagere monetaire waarde dan oudere bomen. Bij het vaststellen van een herplantplicht zullen er dus vaak meer bomen aangeplant dienen te worden dan er gekapt zijn. Als er geen ruimte is voor die nieuwe bomen zal de aanvrager een storting moeten doen in het bomenfonds. Daar worden dan weer nieuwe bomen van aangelegd elders in de stad. Laten we hopen dat dit ook daadwerkelijk gaat zorgen voor meer aanplant van bomen, en niet alleen voor een goed gevuld bomenfonds.

Informatie over bomenkap in Tilburg

Wilt u op de hoogte blijven van de kap van bomen bij u in de buurt dan dient u de app 'Over uw buurt' te downloaden of u op te geven op de site Overheid.nl. Wilt u daar meer over weten, dan kunt u het artikel raadplegen op onze site. U vindt het hier: Bekendmaking vergunningen alleen nog online gepubliceerd. Abonneert u zich bij Overheid.nl dan kunt u bij de verlening van de vergunning ook zien wat de reden is voor de kap, welke boomsoorten het betreft en of er herplant plaatsvindt. Daarvoor dient u een bijlage te openen die bij de publicatie is gevoegd. Deze bijlage begint met de letters 'exb' gevolgd door een nummer, bijvoorbeeld exb-2017-3017. U vindt hem in de linkerkolom van de publicatie.

Ook in 2018 blijven wij de kap van bomen in het openbaar gebied volgen. Mocht u vragen hebben omtrent de voorgenomen kap van bomen dan kunt u die aan ons stellen. U kunt daarvoor onze contactpagina gebruiken. 

Fietspad naar Leijhoeve ten koste van Leijpark?

Wie wil niet zo goed mogelijk bereikbaar zijn en zo snel en makkelijk mogelijk het stadscentrum kunnen bereiken? Iedereen natuurlijk! En dat geldt ook voor de bewoners van zorgcentrum De Leijhoeve. Hun omvangrijke woon- en zorgcomplex ligt ten opzichte van het centrum een beetje weggestopt achter het Leijpark. Daarom willen de Leijhoevenaren heel graag een rechtstreeks fietspad naar het centrum. Het pad onder het monumentale beukenlaantje wordt hiervoor al veelvuldig gebruikt. Waarom daar niet een echt fietspad aanleggen, logisch en makkelijk toch? Maar moet dat fietspad dan wel per se dwars door het Leijpark gaan en door een kwetsbaar en monumentaal beukenlaantje? Dat bijzondere stukje Tilburg waar we juist zuinig op willen zijn?

Foto: Zo zou een fietsroute door het beukenlaantje er mogelijk uit komen te zien

Inspraakavond
De gemeente had wel oren naar de wensen van de Leijhoevenaren. Fietsverkeer door het beukenlaantje wordt in de praktijk al gedoogd. De gemeente werkte een plan uit, maar dat stuitte vervolgens op weerstand van diverse organisaties, zoals onze eigen Stichting Stadsbomen Tilburg, Leijpark013 en ook van de Fietsersbond. Op 6 februari kwamen deze organisaties bijeen op een door de gemeente georganiseerde avond. Wethouder Mario Jacobs was hierbij ook de gehele avond aanwezig. In groepjes en in dialoog konden ze discussiëren over vier alternatieven die de gemeente voorstelde.

Creativiteit
De discussiegroepjes hadden een creatieve avond, en al pratend kwamen ze met een vijfde alternatief. Zij stelden voor een fietspad aan te leggen dat om het gehele Leijpark heen loopt. Zo zou een fietsrondweg ontstaan die Leijhoeve, Elisabethziekenhuis en het centrum met elkaar verbindt. De gemeente broedt nu op deze feedback en zal met een nieuw voorstel komen dat aan alle betrokkenen wordt voorgelegd. Daar kijken we nu reikhalzend naar uit.

Foto: Overlegavond met betrokkenen over de fietsroute door het Leijpark. In het midden wethouder Mario Jacobs

Beukenlaantje
Het ging Stichting Stadsbomen allereerst om het beschermen dus het sparen van het kwetsbare beukenlaantje. Er is altijd fietssluipverkeer geweest langs het beukenlaantje, en dat zal ook wel zo (gedoogd) blijven. Maar door de bijgestelde plannen zal een veel zwaardere belasting van dit laantje voorkomen worden. Die bescherming kan dit monumentale laantje bomen goed gebruiken. De SST heeft inspraak geleverd, de bomen zijn beschermd, en hopelijk is straks toch iedereen tevreden met het eindresultaat, ook de bewoners van de Leijhoeve.

Het Leijpark: plek van bezinning of party-zone?

Een feestje bouwen in de natuur lijkt met de opkomst en het steeds populairder worden van festivals gebruikelijk te worden. Op- en afbouw moet snel en efficiënt en deze mensen hebben nog altijd gewoon niet door welke schade zij hierbij aanrichten.

Dance events
Het Leijpark lijdt sinds jaren onder events als Back 2 the ‘90’s, Park Beats en Dancetour die structureel de meeste schade veroorzaken. De door de organisaties ingezette middelen om die schade te beperken hebben zich nog altijd onvoldoende effectief bewezen. Het Leijpark takelt elke zomer verder af.

Onherstelbare schade
Het actieve Leijpark013 plaats op zijn Facebookpagina dagelijks foto’s van de prachtige bomen in het Leijpark en de dieren die er wonen.  Maar daags na een dance-event, zie je hier ook foto’s van hoe het Leijpark door de eventorganisatie is achtergelaten. De rommel en het kale gazon zijn logisch en snel te herstellen. Maar niet de afgebroken takken en beschadigde wortels.

Foto links: stamschade aan een eik in het Leijpark.
Foto rechts: wortelschade aan een beuk in het Leijpark.

Onwetendheid
Veel bomen zijn meer dan 80 jaar oud en monumentaal. Omdat mensen niet meteen de schadelijke gevolgen van hun handelen zien, lijken de bomen onaantastbaar, echter afgebroken takken en geparkeerde auto’s onder de bomen, zullen mettertijd hun effect laten zien. De boom wordt ziek en iedereen vindt het jammer dat hij daarom gekapt moet. En niemand realiseert zich dat dit kwam door het aggregaat dat een paar jaar daarvoor voor een festival op zijn wortels was gedropt.

Kan het anders?
Ja het kan anders! In oktober 2018 is nog een extra event gepland in het Leijpark: Circolo. Hoewel Stichting Stadsbomen aanvankelijk sceptisch was over nóg een event in het al zo kwetsbare Leijpark, blijkt de organisatie van Circolo meer verstand van zaken te hebben omtrent boombescherming dan we van de gevestigde orde gewend zijn. Dit festival claimt duurzaam te werk te gaan met respect voor de natuur en door de omgeving te integreren in de opzet van het festivalterrein. Circolo, de gemeente Tilburg en Stichting Stadsbomen hebben in een werkgroep met aandacht kennis genomen van elkaars belangen. Door het gedeelde inzicht dat de bomen in het Leijpark niet mogen lijden onder een festival, zijn we tot de conclusie gekomen dat dat moet kunnen! Circolo plot deze plannen nu in hun draaiboek voor de opzet van het terrein en de gemeente Tilburg doet zijn best om parkeerplekken te charteren in de nabije omgeving zodat auto’s niet onder boomkronen in het Leijpark worden geparkeerd. Stichting Stadsbomen heeft nauwkeurig de kaders aangegeven waar zwaar vrachtverkeer wél kan rijden in het Leijpark voor op- en afbouw zonder blijvende schade toe te brengen.

Foto : overleg tussen Stichting Stadsbomen en Circolo in het Leijpark

Goede hoop
Zou het Circolo lukken wat geen enkel andere eventorganisatie voor elkaar gekregen heeft? We zullen oktober 2018 moeten afwachten om het zeker te weten.  Maar de eerste stap in de goede richting is door Circolo, de gemeente en Stichting Stadsbomen samen gezet. Laten we hopen dat het meteen een grote was!