Wat doen die boomstammen in Tilburgse parken?

Dit voorjaar vindt er parkonderhoud plaats in diverse Tilburgse parken en parkjes. Een onderdeel daarvan is bescherming van monumentale bomen door boomstammen in een cirkel rondom de bomen te leggen. Maar de uitvoering leidt tot kritiek – en gelukkig ook tot aanpassing.

Wilhelminapark

Het lijkt begonnen in het voorjaar van 2017. Bij stormwind kwam in het Wilhelminapark van een treurlinde van 32 meter hoog de helft naar beneden. Uit de ravage werden boomstammen gezaagd, die in een cirkel om de boom kwamen te liggen. Binnen de cirkel kwam bosstrooisel als bodemverbeteraar en wordt nu geen gras meer gemaaid. Maaimachines blijven weg bij de stam, rijden niet meer over het wortelpakket en verdichten zo de bodem niet langer.

Maart 2018

In de stadsparken en parkjes van Muzentuin, Julianapark, Veldhovenring, Korvelplein, Kromhoutpark, Rosmolenplein en Transvaalplein verschijnen ook liggende boomstammen rondom monumentale bomen. Soms in een wijde cirkel, soms in een kleine cirkel, soms ook bovenop de (roestvrijstalen) randen van het park waar het gras ophoudt. Het is een manier om bomen te beschermen: dat verhindert dat het wortelpakket door parkeren en grasmaaien wordt beschadigd of de grond daar wordt verdicht.

Foto's: Boomstammen onder mounemtale bomen op de herdgangen, links Julianapark, rechts Veldhovenring

‘Kroonprojectie’

Het uitgangspunt is dat een grote boom een wortelpakket heeft dat zo minstens zo breed en omvangrijk is als de kroon van de boom. Boomkroonprojectie heet dat. Dat wortelpakket dient beschermd te worden om de boom levenskrachtig te houden en niet te beschadigen.
In het onderhoudsplan 2018 van de gemeente staat dat “van monumentale bomen in parken op onverharde ondergrond kroonprojectie afgeschermd zal worden”. Dat gebeurt door op de rand van de kroonprojectie boomstammen aan te brengen, opgeklemd tussen paaltjes om de ronde stammen te verankeren. Bij ontwerp en uitvoering zijn twee groentechnische adviesbureaus betrokken. Die  bleken gelukkig aanspreekbaar op de manier waarop het werk wordt uitgevoerd.

Kritiek

Sommige omwonenden van parkjes hebben kritiek op de gekozen vorm. Soms zijn de stammen erg dik en plomp. En de paaltjes waartussen de stammen opgeklemd zitten, leiden tot een rommelig geheel. De paaltjes staken bovendien aanvankelijk vér boven de grond uit, waardoor ze makkelijk uit de grond te wrikken of af te breken zijn. En de stammen liggen soms op de verhoogde randen van de parkjes, wat op een soort muur rondom een parkje lijkt. Niet alleen foeilelijk voor sommigen, maar het leidt er ook toe dat een parkje minder uitnodigend wordt, en dat kan niet de bedoeling zijn. Maar over deze zaken van smaak valt te twisten.

Bemoeienis van Stichting Stadsbomen Tilburg

Onze stichting heeft vanaf het begin van de werkzaamheden contact gezocht met de toezichthouder en de gemeente. De opmerkingen gingen vooral over twee zaken.

We hebben de kritiek op de veel te hoge opklempaaltjes doorgegeven. Daardoor worden waarschijnlijk alle paaltjes verder de grond in gedreven of afgezaagd. Een boomstam heeft genoeg aan een paaltje van 30 of 40 cm om niet weg te rollen. En lange palen zijn te gemakkelijk los te wrikken, uit te trekken of af te breken.

Een tweede punt van kritiek was fundamenteler. In het onderhoudsplan is sprake van bescherming en afscherming van wortels ter grootte van de boomkroon. Als de takken van een boom over de rand van een parkje boven straat of trottoir hangen, kunnen daar natuurlijk geen boomstammen liggen. Maar in sommige parken is de cirkel met stamhout onnodig klein. Als bescherming van de wortels van een boom de opzet is, is die keuze te betreuren. Waarom niet de hele ruimte van het wortelpakket genomen als er plaats is voor een grotere cirkel van stammen? Bij een kleinere cirkel wordt het wortelpakket belast met soms duizenden kilo’s aan stammen. Die drukken dan alsnog op de wortels, een effect dat we juist willen voorkomen door het neerleggen van de boomstammen. Een averechts effect in dat geval. Reden om bij de gemeente aan te dringen op zo veel mogelijk ‘volledige projectie’. Stamhout tot waar de wortels ophouden – of waar de rand van het parkje het schip keert.